کتاب تقصیر تو نیست اگر نمی توانی تمرکز کنی - اثر جوهان هاری | تمرکز و حواس پرتی، روانشناسی تمرکز - انتشارات یارنیک

«تقصیر تو نیست اگر نمی توانی تمرکز کنی» اثر جوهان هاری، کتابی درباره یکی از چالش‌های مهم زندگی امروز یعنی تمرکز و توانایی عمیق فکر کردن است. نقطه شروع کتاب، تجربه‌ای بسیار آشناست: فردی تصمیم می‌گیرد زمانی را به مطالعه اختصاص دهد، اما یک اعلان، پیام یا عامل حواس‌پرتی توجه او را قطع می‌کند. بازگشت به مطالعه ممکن است تنها چند ثانیه طول بکشد، اما بازگشت ذهن به همان وضعیت قبلی به این سادگی نیست.

موضوع اصلی کتاب، توجه و تمرکز است؛ اما مسئله در سطح «چگونه بیشتر تمرکز کنیم؟» باقی نمی‌ماند. کتاب این پرسش را مطرح می‌کند که چرا توجه ما تا این اندازه آسان از یک موضوع به موضوع دیگر منتقل می‌شود و چرا عمیق فکر کردن برای بسیاری از افراد دشوار شده است.

یکی از نکات محوری کتاب، تفاوت میان حضور فیزیکی در یک فعالیت و درگیر بودن واقعی ذهن با آن است. ممکن است فرد در حال خواندن یک کتاب باشد، اما ذهنش تحت تأثیر پیام‌ها، اعلان‌ها یا افکار مختلف قرار بگیرد. در چنین شرایطی، زمان صرف می‌شود اما کیفیت توجه کاهش پیدا می‌کند. همین مسئله می‌تواند تجربه مطالعه و انجام کارهای فکری را تغییر دهد.

جوهان هاری در Stolen Focus مسئله تمرکز را به تجربه‌های روزمره نزدیک می‌کند. بنابراین مخاطب هنگام خواندن کتاب با پرسش‌هایی مواجه می‌شود که ارتباط مستقیمی با زندگی معمول دارد: چرا نمی‌توانیم برای مدت طولانی روی یک موضوع بمانیم؟ چه چیزی باعث می‌شود توجه خود را از دست بدهیم؟ چرا پس از یک وقفه، ادامه دادن همان فعالیت دشوار می‌شود؟ و چگونه دوباره عمیق فکر کنیم؟

این کتاب برای عموم افراد قابل استفاده است و مخاطب آن محدود به گروه خاصی نیست. کسانی که با حواس‌پرتی هنگام مطالعه مواجه‌اند، افرادی که در زمان کار یا انجام فعالیت‌های ذهنی مرتب رشته افکارشان قطع می‌شود و کسانی که به موضوع تمرکز و عمیق فکر کردن علاقه دارند، با مسئله اصلی کتاب ارتباط مستقیم پیدا می‌کنند.

از ویژگی‌های مهم کتاب، تمرکز آن بر یک تجربه ملموس و روزمره است. به جای آنکه تمرکز فقط به عنوان یک مفهوم انتزاعی مطرح شود، مسئله در موقعیت‌هایی مانند مطالعه و مواجهه با اعلان‌های ارتباطی قابل مشاهده است. همین رویکرد، موضوع کتاب را به تجربه واقعی مخاطب نزدیک می‌کند.

«تقصیر تو نیست اگر نمی توانی تمرکز کنی» برای کسی که بارها تصمیم گرفته با تمرکز بیشتری مطالعه کند یا کاری را به پایان برساند اما در میانه راه با حواس‌پرتی مواجه شده است، پرسش‌های مهمی مطرح می‌کند. ارزش اصلی کتاب در همین تغییر زاویه نگاه است: پیش از آنکه مشکل تمرکز را صرفاً به ضعف اراده نسبت دهیم، باید خود مسئله توجه و عواملی را که آن را مختل می‌کنند بهتر بشناسیم.